Door Rouke Pouw
Door Gregal Vissers
Workshops Zomercursus 2009
Met nog maar een kleine week te gaan tot alweer de zesde editie van de Noorderwind Zomercursus, lijkt dit een geschikt moment om alvast een voorproefje te geven van één van de belangrijke programmaonderdelen van die week: de specialisatieworkshops. Net als de afgelopen twee jaren zullen ook dit jaar verscheidene technieken met verschillende wapencombinaties gebaseerd op manuscripten uit de middeleeuwen de revue passeren. Het idee hierbij is om op een hoger niveau op een specifiek onderwerp in te kunnen gaan en zo een aanvulling te geven op de algemene trainingen. Voor een enkele workshop zal er een beginners- en een gevorderdenniveau zijn. Maar wees gerust, dit betekent niet dat, als dit je eerste zomercursus is, je niet aan de gevorderdenworkshops zult kunnen deelnemen.
Naast inmiddels traditioneel geworden workshops zoals biomechanica, zwaard en beukelaar, staftechnieken en pollaxe, zijn er dit jaar ook nieuwe workshops bij zoals dolkvechten, wapenwerpen, sikkeltechnieken en het al langer verwachte zwaard-en-schild. In totaal staan er deze zomercursus maar liefst zestien verschillende workshops op het programma, vijf meer dan vorig jaar. Hieronder volgt alvast een greep uit deze lijst van workshops.
Dolkvechten
Naast een workshop Dolk en Ongewapend, zal er ook een workshop Dolkvechten gegeven worden. Waar de eerstgenoemde workshop zich vooral richt op het bestuderen van de technieken beschreven door de middeleeuwse meesters, richt deze laatste workshop zich meer op een praktische toepassing van het dolkgevecht. Dat wil zeggen dat de workshop gericht is op het op hoge snelheid oefenen van aanvallen en verdedigingen. Tijdens de workshop zullen oefeningen aan bod komen met een toenemende hoeveelheid vrijheid. De oefeningen zullen zich richten op bijvoorbeeld het aanvoelen van de tegenstander, het maken van aanvallen en weringen op snelheid (met schermmaskers als bescherming), en het trainen van reflexen. Het uiteindelijke doel van de workshop is het uitvoeren van een kort vrijgevecht met de dolk.
Zwaard en schild
Nieuw dit jaar is de workshop zwaard en dertiende-eeuws heater-schild. Zwaard en schild zijn eeuwenlang een populaire combinatie geweest op het slagveld. Er zijn geen manuscripten gevonden die ons direct leren hoe we met deze wapenset moeten omgaan, maar dankzij onderzoek en toepassing van basisprincipes en technieken uit de middeleeuwse krijgskunst, hebben we dit jaar een aardig beeld kunnen krijgen van de mogelijkheden en beperkingen van het vechten met zwaard en schild. Het resultaat is een vechtstijl die enerzijds heel andere uitdagingen biedt, maar anderzijds toch veel overeenkomsten heeft met langzwaardstijlen.
Boogschieten
In de workshop Boogschieten zal er ruimte zijn om te schieten met zowel de handboog als de kruisboog. Hoewel er natuurlijk enige aandacht besteed zal worden aan een aantal technische aspecten, is deze workshop vooral gericht op een korte kennismaking met de wapens. De boog zal in twee typen aanwezig zijn: de longbow en de ruiterboog. De gebruikte kruisboog zal volgens dertiende-eeuws gebruik met een houten boog gemaakt zijn.
Biomechanica
Op een juiste manier bewegen is van groot belang in alle krijgskunsten en zo ook in de middeleeuwse krijgskunsten. Bij de workshop Biomechanica zal gekeken worden naar hoe de lichaams- houding voor een gegeven gevechts- situatie geoptimaliseerd kan worden. Ook zal er aandacht besteed worden aan het herkennen van de lijnen en machten van de tegenstander en vooral ook hoe deze in eigen voordeel te gebruiken. Hierbij is de workshop op instapniveau met name gericht op de net beginnende krijgskunstenaar, maar uiteraard ook toegankelijk voor iedereen die weer even terug naar de basis wil, zeker geen slechte zaak als je zelfkritisch te werk wil gaan.
Zwaard en beukelaar
In deze workshop zullen we ingaan op technieken met het zwaard en de beukelaar, zoals beschreven in het Royal Armouries manuscript I.33, het vroegst bekende Europese Fechtbuch. We beginnen met een scala aan basistechnieken en posities, maar gaan al snel verder met het oefenen van sequenties van aanval en tegenaanval om zo een gevoel te krijgen voor de mogelijkheden van deze wapens. In de workshop op gevorderdenniveau zal er vooral aandacht besteed worden aan zwaard-en-beukelaar-technieken uit latere bronnen (Hans Talhoffer, Andres Lignitzer en Paulus Kal), maar er zal ook een enkele, vergelijkende terugblik geworpen worden op de technieken uit I.33.
Stafvechten
Vechten met een staf is door de eeuwen heen een van de meer voor de hand liggende vechtstijlen geweest voor de 'gewone' bevolking. Hoewel het wapen in verschillende formaten voorkomt zal in deze workshop enkel de manshoge versie behandeld worden. De lange staf is een geducht wapen met een zeer groot bereik, zowel op afstand als wanneer het gebruikt wordt als 'dubbel wapen'. Aangezien er gedurende de middeleeuwen nauwelijks over dit wapen werd geschreven zijn de vroegste bronnen uit de zestiende eeuw. De technieken die behandeld zullen worden zijn afkomstig uit David Lindholm’s Fighting with the Quarterstaff.
Theaterstunts
Om ook de theatrale kant van het showvechten extra aan bod te laten komen is er de workshop Theaterstunts om tegenwicht te bieden aan het technische vechten. In deze workshop zal er onder andere aandacht besteed worden aan het zo realistisch en eveneens zo veilig mogelijk nabootsen van technieken (o.a. slaan, wurgen, breken, etc.), maar ook aan technieken met verschillende wapens en de verwondingen die daarmee gecreëerd worden.
Pollaxe
De pollaxe is een stafwapen dat opkwam in de veertiende of vijftiende eeuw. Het wapen bestaat uit een houten haft, met een metalen kop die meestal bestond uit een combinatie van een hamer, een haak en een bijl, en met een stalen punt aan het uiteinde. Het is een ridderlijk wapen dat voornamelijk gebruikt werd door de adel, en dat specifiek gecreëerd was voor het gevecht te voet tussen mannen in plaatharnas. Dit is onder andere te zien in de lengte, want een pollaxe is korter dan andere paalwapens (zoals de speer of de hellebaard).
Tijdens deze workshop zullen technieken aan bod komen uit het vijftiende-eeuwse Jeu de la Hache en de Talhoffer-manuscripten. Deze technieken zijn er vooral op gericht de tegenstander uit evenwicht te brengen of in een klem te zetten, met behulp van het wapen.
Marcheren en linievechten
Gedurende vele eeuwen wordt er gerefereerd aan de techniek om op korte afstand strakke eenheden te verplaatsen, maar ondanks vele korte verwijzingen is er helaas nauwelijks iets tastbaars overgeleverd. Om deze reden heeft de Orde door de tijd heen zelf een eigen marcheerstijl ontwikkeld. In de workshop zullen deze technieken aan bod komen en vergeleken worden met een marcheerstijl uit de negentiende eeuw. Daarnaast zal er aandacht besteed worden aan het vechten op de linie met oog op het behouden van de eigen linie en het effectief breken van de linie van de tegenstander. 
Met dank aan Jogchem Dijkstra, Reinier van Noort, Rouke Pouw en Youval Kuipers
2/8 